Właśnie wtedy debiutuje waniliowy Shalimar. Zwierzęcy, dymny i upojny. Guerlain zawarł w nim historię wielkiej miłości. Szach Jahangir miał piękną żonę, którą kochał ponad życie. Ona kochała jego, ale równie wielkim uczuciem darzyła swoje ogrody – Szalimar. Po przedwczesnej śmierci swojej wybranki, zrozpaczony szach poświęcił się wznoszeniu wielkiego mauzoleum – Taj Mahal. 89 lat po premierze perfum Guerlain można śmiało powiedzieć, że żona Jahangira została wyniesiona do nieśmiertelności po dwakroć. We Francji butelka tych perfum sprzedaje się średnio co 3 minuty.

W okresie przed II Wojną Światową, w latach 20. i 30. panował bardzo duży indywidualizm. Trendy nie istniały. Obok orientalnego Shalimar powstała przecież legendarna No. 5 oparta na świeżo odkrytych, metalicznych aldehydach i kwiatach czy Caron Bellodgia pachnąca niemal wyłącznie goździkami. Swoje premiery wtedy miały też perfumy Jean Patou Joy zawierające nieprzyzwoicie dużo cywetu i ultraeleganckie Nuit de Longchamp od Lubin.

Po wojnie przychodzi czas wyzwolenia, radości, euforii wręcz. Firmy perfumeryjne stawiają na wonie kobiece i bardziej seksowne (na ówczesne standardy), które mają być swoistym antidotum na wspomnienia wczesnych lat 40. Pojawia się szyprowa Miss Dior jako hołd kolekcji New Look, soczyście zielone Vent Vert od Balmain i uwodzicielskie Fracas Roberta Pigueta. Wszystkie łączy mniejszy udział składników zwierzęcych i nuty kwiatowe na pierwszym planie. W 1956 roku odbywa się jeszcze premiera konwaliowych, rześkich i świeżych Diorissimo. To ostatnie wielkie perfumy trendu powojennego.

W drugiej połowie lat 50. następuje powrót do woni cięższych, drzewnych i zwierzęcych. Givenchy lansuje L’Interdit łącząc olejek z drewna sandałowego i esencje kwiatowe. Gres daje kobietom we władanie skórę, tytoń i wetiwer – wonie typowe męskie – w koronnym zapachu Cabochard. W 1963 premierę ma Diorling Diora, który pachnie mchem, skórą i hiacyntem. Schyłek tego trendu obserwujemy w Lancome Climat z 1967, które nawiązują do przedwojennych Joy – pachnie cywetem i aldehydami.

Na przełomie lat 60. i 70. mamy do czynienia ze słynną rewolucją obyczajową, która przenika również do przemysłu perfumeryjnego. Zapachy nie mają być wprost seksowne, ani kobiece. Wszyscy stawiają na wonie uniwersalne (choć pojęcia unisex wtedy jeszcze nikt nie zna). Dominują nuty zielone i cytrusowe – takie, które nie pozwalają na jednoznaczną identyfikację płci. Kolejna premiera Lancome – Ô de Lancome z 1969 roku – to właśnie zapach nowego nurtu. Lekki, cytrusowy, ziołowy. Teoretycznie przeznaczony wyłącznie dla kobiet, ale jednocześnie na tyle uniwersalny, że sięgali (i wciąż sięgają) po niego mężczyźni. Wszak cytrusy i zioła to składniki pasujące obu płciom. Motyw kobiety-wyzwolonej lansuje też Chanel w swoich No. 19. Pudrowy irys, zielone galbanum okazały się przepisem na sukces wielki i tak ponadczasowy, że Dziewiętnastka do dziś dnia gości na listach bestsellerów. Tą samą drogą podąża Dior w Diorelli z 1972 roku.

Później mamy do czynienia z kolejnym przełomem. Po raz pierwszy od lat przedwojennych pojawiają się słodkie wonie orientalne nawiązujące do genialnego Shalimar. Kobieta znów zaczyna być postrzegana jako istota piękna, zmysłowa i niezwykła. W 1977 roku debiutuje Opium, rok później Cinnabar od Estee Lauder i Magie Noire Lancome. Guerlain w swoich laboratoriach tworzy Nahemę – piękną balsamiczną różę okraszoną aldehydami i bzem. Cartier podbija serca cynamonowym Must. Chanel prezentuje bogate Coco, a Calvin Klein doprawia wanilię kadzidłem i tym sposobem lansuje wielki przebój – Obsession. Dior stawia na tuberozę w roli głównej, czyli ponadczasowe Poison.

Od tego czasu w przemyśle perfumeryjnym widzimy powolną ewolucję. Trendy nie zmieniają się tak często i nie są aż tak widoczne. Zapachy stają się różnorodne. Na przełomie lat 80. i 90. ma miejsce wiele premier, których nie da się wytłumaczyć żadną tendencją. W 1990 roku Lancome lansuje pudrowe i mleczne Tresor. W 1992 roku Thierry Mugler stawia na skandalicznie słodkie i karmelowe Angel, a Shiseido prezentuje pierwszy, typowe drzewny zapach dla kobiet – Feminite du Bois, który dziś znajdziemy w ofercie marki Serge Lutens (należącej do Shiseido). Widać, że wszelkie logiczne reguły upadły. Obrazu nieprzewidywalności dopełnia CK One – pierwsze perfumy z oficjalną etykietą „uniseks”.

Z tego obrazu choasu dość wyraźnie oddziela się druga połowa lat 90. Wtedy to perfumiarze próbowali uwspółcześnić i ułatwić wzorce z lat 60., 70., i 80. Pojawia się Dior Dolce Vita z łagodnymi przyprawami, waniliowo-kwiatowe, lekkie Allure od Chanel oraz Hypnotic Poison dla kobiet, które nie sprostały trudnemu klasykowi z 1985 roku. Hermes lansuje 24, Faubourg – przyjazny, świetlisty szypr.

 

Rok 1999 możemy przyjąć za umowne rozpoczęcie ery, która trwa do dziś dnia. W tym właśnie roku pojawia się Dior J’adore. Pierwszy typowo kwiatowy, wybitnie lekki i niezobowiązujący zapach. Pokochały go kobiety na całej Ziemi czyniąc zeń jedne z najbardziej dochodowych perfum w historii świata. Każdego roku lansowanych jest kilkadziesiąt kompozycji należących do nurtu zapoczątkowanego przez J’adore. Trend na tego typu zapachy jest tak silny, że trudno spodziewać się zmiany w tej kwestii przez następne kilka lub nawet kilkanaście lat.

W ciągu ostatnich 15 lat pojawiało się tylko kilka perfum, które sięgnęły po status kultowych i wyłamały się z tej tendencji. W tym miejscu wymienić należy kadzidlane Black Cashmere Donny Karan, waniliowe i dymne Addict Diora czy szyprowo-owocową Euphorię Calvina Kleina. Czy któreś z nich będzie na tyle silne, aby złamać supremację lekkich kwiatów i wyznaczyć trend? Raczej nie. Black Cashmere wycofano z produkcji. Nowy Addict Eau de Toilette i nowa Euphoria Endless pachną lekko, frywolnie, bardziej przypominają J’adore niż swoje klasyczne wersje. Na perfumy, które wyznaczą nową drogę wciąż musimy poczekać.